Emerytura dla matek 4 dzieci – komu przysługuje i jakie warunki trzeba spełnić?

Na czym polega emerytura dla matek 4 dzieci?

Program „Emerytura dla matek 4 dzieci”, znany też pod nazwą matczynych emerytur, to inicjatywa rządu wprowadzona w 2019 roku. Celem programu jest docenienie wysiłku kobiet, które poświęciły swoje życie wychowaniu licznej rodziny kosztem aktywności zawodowej. Dzięki temu świadczeniu matki, które urodziły i wychowały co najmniej czworo dzieci, mogą otrzymać minimalną emeryturę, nawet jeśli nigdy nie pracowały lub mają niewielki staż pracy.

Kto może otrzymać emeryturę dla matek 4 dzieci?

Z programu mogą skorzystać głównie matki, które urodziły i wychowały co najmniej czworo dzieci. Jednak w uzasadnionych przypadkach – np. śmierci matki – świadczenie może otrzymać ojciec lub opiekun prawny, który wychował dzieci. Wymagane warunki to:

• ukończenie 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę,
• stałe zamieszkanie na terytorium Polski,
• obywatelstwo polskie lub prawo pobytu/stalego pobytu w Polsce,
• faktyczne występowanie w roli opiekuńczej względem dzieci – nie wystarczy samo ich urodzenie.

Jeśli osoba spełnia te warunki, ale nie posiada prawa do emerytury lub otrzymuje emeryturę niższą niż minimalna krajowa, może ubiegać się o świadczenie w ramach tej ustawy.

Jakie dokumenty są potrzebne, aby uzyskać świadczenie?

Aby ubiegać się o emeryturę dla matki czworga dzieci, należy złożyć odpowiedni wniosek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), w zależności od tego, do jakiego systemu wcześniej należała dana osoba.

Wymagane dokumenty to m.in.:

• wypełniony formularz wniosku o świadczenie uzupełniające,
• odpisy aktów urodzenia dzieci,
• dokumenty potwierdzające okres wychowywania dzieci – mogą to być oświadczenia lub zaświadczenia z instytucji (np. MOPS),
• dowód tożsamości,
• w przypadku cudzoziemców – dokumenty potwierdzające legalny pobyt w Polsce.

Ile wynosi emerytura dla matek 4 dzieci w 2024 roku?

Kwota świadczenia uzupełniającego jest równa najniższej emeryturze w kraju. W 2024 roku minimalna emerytura wynosi 1780,96 zł brutto. Osoby, które otrzymują niższą emeryturę, mogą liczyć na wyrównanie do tej kwoty w ramach programu.

Przykład: jeśli matka otrzymuje emeryturę wynoszącą 1000 zł brutto, to po uzyskaniu emerytury matczynej jej świadczenie będzie podniesione do poziomu 1780,96 zł brutto.

Czy ojcowie mogą dostać emeryturę z programu „Mama 4+”?

Choć program jest najczęściej kojarzony z matkami, ustawodawca przewidział również możliwość przyznania świadczenia ojcom. Warunkiem jest wykazanie, że ojciec w rzeczywistości samodzielnie wychował czworo dzieci, ponieważ z różnych przyczyn matka nie mogła tego robić – zmarła, porzuciła rodzinę lub została pozbawiona praw rodzicielskich.

Mężczyzna może ubiegać się o tę formę emerytury dopiero po ukończeniu 65. roku życia.

Jak wygląda procedura przyznania świadczenia?

Złożenie wniosku w ZUS lub KRUS uruchamia procedurę przyznania świadczenia. Po wpłynięciu wniosku instytucja bada, czy wszystkie warunki zostały spełnione. ZUS może również poprosić o dodatkowe dokumenty lub przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, aby upewnić się, że wnioskodawca rzeczywiście wychowywał dzieci.

Jeśli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, decyzja jest wydawana w ciągu 30 dni od daty złożenia kompletnego wniosku. Świadczenie jest wypłacane co miesiąc, na takich samych zasadach jak emerytura powszechna.

Czy emerytura dla matek 4 dzieci podlega opodatkowaniu?

Tak, podobnie jak inne emerytury i renty, świadczenie uzupełniające dla matek 4 dzieci jest opodatkowane. ZUS odprowadza automatycznie zaliczkę na podatek dochodowy oraz składkę zdrowotną, co oznacza, że kwota netto, jaka trafia na konto świadczeniobiorcy, jest niższa niż kwota brutto.

Czy można pracować i otrzymywać emeryturę dla matek 4 dzieci?

Tak, osoby otrzymujące to świadczenie mogą dorabiać. Nie obowiązują tutaj limity, jakie stosuje się wobec wcześniejszych emerytów. Ze względu na to, że świadczenie ma charakter uzupełniający i nie zależy od aktywności zawodowej, dorabianie nie wpływa na jego wysokość.

Jednak wysokość innych dochodów może mieć znaczenie na wcześniejszych etapach weryfikacji – jeśli np. osoba otrzymuje inne świadczenia przekraczające minimalną emeryturę, może nie zostać zakwalifikowana do programu.

Czy trzeba mieć opłacony ZUS, aby ubiegać się o świadczenie Mama 4+?

Nie. To jest właśnie istotą programu. Świadczenie jest przeznaczone dla osób bez wymaganego stażu pracy lub z bardzo niskimi świadczeniami. Państwo uznaje w tym przypadku wychowanie dzieci jako ekwiwalent pracy na etacie. Dlatego kobieta, która całe życie spędziła w domu, opiekując się dziećmi, a nie pracowała zawodowo, nadal może otrzymać świadczenie.

Osoba, która ma krótki okres opłacanych składek, również kwalifikuje się do świadczenia, które wyrówna jej kwotę emerytury do minimalnej.

Co w przypadku, gdy dzieci zostały odebrane przez sąd?

Świadczenie przysługuje tylko osobom, które faktycznie wychowały co najmniej czworo dzieci. Jeśli sąd odebrał prawa rodzicielskie, a dzieci zostały oddane np. pod opiekę instytucji lub innych członków rodziny, możliwe jest, że taka osoba nie otrzyma świadczenia. Ostatecznie decyzję w tej sprawie podejmuje ZUS na podstawie dostępnych danych oraz przedstawionych dowodów.

W uzasadnionych przypadkach – np. częściowe wychowanie dzieci przez matkę, a później przez ojca – możliwe jest podzielenie oceny wychowania między obie strony.

Gdzie złożyć wniosek o emeryturę dla matek 4 dzieci?

Wniosek należy złożyć w oddziale ZUS lub KRUS, w zależności od przynależności ubezpieczeniowej. Możliwość złożenia dokumentów istnieje również przez Internet, pod warunkiem posiadania profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego.

W formularzu należy zaznaczyć wszystkie dzieci, ich daty urodzenia, a także dołączyć dowody potwierdzające ich wychowanie. Dobrze jest skonsultować się z pracownikiem ZUS przed złożeniem wniosku, szczególnie jeśli sytuacja życiowa była skomplikowana (np. rozwód, niespełnione obowiązki alimentacyjne rodzica drugiej strony).